16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸು: ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಭಾರಿ ಅನುದಾನ

ನವದೆಹಲಿ: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಹಣಕಾಸು ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು ಮಹತ್ವದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ (2026-31) ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಆಯೋಗವು ಹಲವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ

ಕೇಂದ್ರದ ಒಟ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ (Divisible Pool) ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲನ್ನು ಶೇಕಡಾ 41 ರಷ್ಟು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆಯೋಗವು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಪಾಲು ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಅರಣ್ಯ ಸಂಪತ್ತು, ತಲಾ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ (GDP) ರಾಜ್ಯ ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಉತ್ತೇಜನ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (RLB & ULB) ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಆಯೋಗವು ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ:

• ಒಟ್ಟು ಅನುದಾನ: ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ₹7,91,493 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

• ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ: ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು 'GIS ಆಧಾರಿತ ಐಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ' ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ನಗರೀಕರಣ ಪ್ರೀಮಿಯಂ: ಹಳ್ಳಿಗಳು ನಗರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ₹10,000 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ 'ನಗರೀಕರಣ ಪ್ರೀಮಿಯಂ' ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಆಯ್ದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ₹56,100 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ವಿಶೇಷ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆ

ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಧಿಗಾಗಿ (SDRF & SDMF) ಒಟ್ಟು ₹2,04,401 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಇನ್ಮುಂದೆ 'ಶಾಖದ ಅಲೆ' (Heat Wave) ಮತ್ತು 'ಮಿಂಚು' (Lightning) ದಾಳಿಯನ್ನು ಸಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧಿಸೂಚಿತ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಆಯೋಗವು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.

ಕಠಿಣ ಹಣಕಾಸು ಶಿಸ್ತು

• ಆದಾಯ ಕೊರತೆ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಕೊಕ್: ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ವಯಂ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಇನ್ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ 'ಆದಾಯ ಕೊರತೆ ಅನುದಾನ' ನೀಡದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಕೇಂದ್ರ ಯೋಜನೆಗಳ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆ: ಅಪ್ರಯೋಜಕವಾಗಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮುಚ್ಚಲು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

• ಬಡ್ಡಿ ದಂಡ: ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬಂದ ಅನುದಾನವನ್ನು 10 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸದಿದ್ದರೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬಡ್ಡಿ ಸಮೇತ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತು ಮೂಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.